تبلیغات
پرگار - از یاران دایره المعارف ( به بهانه سیصد و چهارمین سالروز ولادت دنی دیدرو )

از یاران دایره المعارف ( به بهانه سیصد و چهارمین سالروز ولادت دنی دیدرو )

دوشنبه 17 مهر 1396 11:46 ب.ظنویسنده : وحید حلاج

 

شاید اگر "دایره المعارف یا فرهنگ مستدل صنایع و حرف" در فرانسه را از زمان خودش در قرن هجدهم، خارج کنیم ارزش چندانی نه از نظر علمی و نه از نظر فلسفی نداشته باشد. آنچه که دنی دیدرو و همکارانش همچون دالامبر به پیروی از دایره المعارف چیمبرز در سال 1751 منتشر کردند حتی به اعتراف خودشان "بسیار دور از حد مطلوب" بود و نظم و نسق خاصی نداشت اما با این حال تاثیر قابل توجهی در سیر فلسفی و سیاسی قرن هجدهم فرانسه و به تبع آن، اروپا گذاشت.

     دنی دیدرو در 5 اکتبر 1713 در خانواده­ یک تاجر به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی اش را در مدرسه یسوعی لوئی لوگران  انجام داد و در دانشگاه پاریس ادبیات و فلسفه خواند. دیدرو در ابتدا مسیحی معتقدی بود اما به­تدریج از آموزه­های جاافتاده مسیحیت فاصله گرفت. دیدرو نظام فلسفی ثابتی نداشت و در طول دوران زندگی بارها اندیشه اش تغییر کرد. او ابتدا خداشناسی مسیحی بود ولی در 34 سالگی رساله ای در کفایت دین طبیعی نوشت. بنا­بر نظر دیدرو ادیان تاریخی همچون یهودیت و مسیحیت مولود خرافه­اند اما دین طبیعی که ادیان تاریخی هم بر آن استوارند یگانه دینی است که همیشه وجود داشته و به جای آن که مردم را از هم بگسلد به هم می­پیوندد. دیدرو بعدها از نظریه دین طبیعی خودش هم عدول کرد و به نوعی الحاد روی آورد اما سال ها بعد از نظریه الحاد خویش به سمت نوعی وحدت وجود گرایش پیدا کرد و هستی را یک کل پنداشت که تنها موجود جاودانه، هم اوست.

     از دیدرو چند کتاب همچون "اندیشه های فلسفی" و ترجمه "رساله درباره شایستگی و فضیلت" و رمان هایی چون "ژاک قضاقدری و اربابش" و " برادرزاده رامو" -که این دو کتاب آخری توسط خانم مینو مشیری به فارسی ترجمه شده اند- به یادگار مانده است اما آن­چیزی که دیدرو را مشهور ساخت و نام او را جاودانه کرد سر­­­­ویراستاری اثر بزرگی به نام "دایره المعارف" در عصر روشنگری و پیش از انقلاب کبیر فرانسه بود.

     بسیاری از بزرگان اندیشه قرن هجدهم فرانسه همچون مونتسکیو، روسو، ولتر، کُندیاک، هلوسیوس، و دُلباک که طیف وسیعی را از خداگرایی دئیستی ولتر تا اصالت ماده سفت و سخت دلباک را شامل می شد، با دایره المعارف همکاری داشتند. همانطور که گفته شد گرچه دایره المعارف با انتظارات دیدرو و همکارانش موافق نبود اما به خاطر تدارک اطلاعات برای افکار عمومی و هدایت افکار و شکل­دادن به آن­ها، که به همین خاطر دشمنی کلیسا و نظام سیاسی موجود را بر­انگیخت اثر پراهمیتی تلقی می­شد.

     دیدرو در 31 ژوئیه 1784 پنج سال پیش از انقلاب کبیر فرانسه، در پاریس در­گذشت.

پ.ن: منتشر شده در روزنامه ایران مورخ 16 مهر 1396


آخرین ویرایش: دوشنبه 17 مهر 1396 11:49 ب.ظ

 
سه شنبه 30 آبان 1396 06:27 ب.ظ
سلام عزیزم، آیا واقعا از این سایت به صورت منظم بازدید می کنید، اگر پس از آن شما قطعا دانش دلپذیر دریافت خواهید کرد.
یکشنبه 14 آبان 1396 02:59 ق.ظ
ممنون مطلب خوبی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر